آن مطرح است .
1. اندازه گیری سود به روش رویکرد معام?تی1
2. اندازه گیری سود به روش رویکرد فعالیت ها2
• اندازه گیری سود به روش رویکرد معام?تی :
اندازه گیری سود به روش رویکرد معام?تی همان روش معمول حسابداران است. این روش ثبـت
تغییرات در ارزش دارایی ها و بدهی های ناشی از معام?ت است و از داد و ستد در مفهوم وسـیع
1- The Transactions Approach to Income Measarement 2- The Activities Approach to Income Measarement
13
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
آن، کـه شـامل دادو سـتد هـای درون سـازمانی و بـرون سـازمانی اسـت، اسـتفاده مـی شـود. از
نظرگزارشگری مزایا ی اصلی این روش به شرح زیر است:
الف- طبقه بندی اجزای تشکیل دهنده سودبه منظـور ارائـه اط?عـات مناسـب بـرای مـدیریت بـه
روشهای مختلف مثل محصول فرعی یا گروه مشتری ، ارائه می گردد.
ب- سود حاصل از منابع خروجی و داخلی به طور مستقل گزارش داده می شوند.
ج _ دارایی ها و بدهی ها در پایان دوره ارائه می شـوند و مبـانی ?زم جهـت اعمـال روش هـای
ارزیابی موجود ی کا? فراهم می گردد.
د _ کارآیی در فعالیت واحد تجاری با ثبت منظم رویدادها ی مالی خارجی افزایش خواهد یافت.
ه- با توجه به مقاصد خاص موجود وبه منظور ایجـاد مبـانی ?زم در درک بیشـتر اط?عـات اولیـه
اساسی صورت های ارائه شده به طریق متنوع تهیه می شوند.
• اندازه گیری سود به روش رویکرد فعالیت ها:
این روش بر خ?ف روش رویکرد معام?تی که بر وقوع داد و ستد تاکید دارد ، عمدتا بر توصـیف
واحد های تجاری متکی است. بر اساس مفروضات این روش، سود به هنگام انجام فعالیـت هـای
مشخص با وقوع رویدادها، و نه صرفا در نتیجه رویدادهای مالی مورد نظر، ایجاد مـی شـود. بـرای
مثال، در خ?ل فرآیند های برنامه ریزی خرید، تولید و فروش، و همزمان با وقوع این عملیات سود
فعالیت شناسایی می شود.1 به کارگیری این رویکرد در واقع بسط وتوسعه رویکرد معام?تی است.
زیرا، معام?ت و رویدادها، به عنوان مبنایی برای اندازه گیری، نقطـه شـروع محسـوب مـی شـوند.
هردو رویکرد از لحاظ ناتوانی در انعکاس واقعیت ها در اندازه گیری سود مشابه یکدیگرند زیـرا ،
1- 1- Hendriksen, Accounting Theory Income Concepts For Financial Reporting Chapter 7. pp. 139-140
14
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
بر ارتباط ساختاری و مفاهیمی اتکا دارند که همتایی در دنیای واقعی ندارند. از مزایـای ایـن روش
عبارتند از :
الف – فراهم آوردن امکان اندازه گیری مفاهیم مختلف سود برای اهداف گوناگون
ب – اندازه گیری بهتر کار آیی مدیریت از طریق طبقه بندی اجزای تشکیل دهنده سود بر اسـاس
انواع فعالیت ها .
ج- ایجاد شرایط پیش بینی بهتردرعلل تفاوت الگوهای رفتاری برمبنای فعالیت های گوناگون.
2-2-2مفاهیم سود در سطح معانی ( ارتباط با واقعیت ها ی اقتصادی : 1 (
دو فرض اقتصادی مبتنی بر مشاهدات جهان خارج و به مثابه نقطه شـروع منطقـی تعریـف مفهـوم
سود وجود دارد که اغلب حسابداران نیز به آن توجه دارند . این دو مفهوم عبارتند از:
• تغییر در سطح رفاه (ثروت)2 :استاندارد های حسابداری مالی (FASB) بـر مبنـای ایـن مفهوم در مفاهیم صورت های مالی شماره 3 بیان می کند “سود جامع عبارت از تغییر در ارزش ویژه واحد تجاری در خ?ل یک دوره اسـت 3.” در ایـن مفهـوم بـرحفظ ثـروت عمدتا با مبنای حفظ سرمایه ثابت تاکید می شود. آدام اسمیت سرمایه را به سرمایه ثابت و سرمایه در گردش تقسیم نمود. هیکس (HICKS) سود را به مبالغی کـه مـی تـوان آن را طی یک دوره مصرف کرد (سرمایه در گردش ) و در پایان دوره از همان وضـعیت خـوب (رفاه) آغاز دوره برخوردار بود (سرمایه ثابت ) تفسیرنموده است. اما بر سـر معنـای دقیـق رفاه واندازه گیری آن توافقی وجود ندارد.
1- Semantical level 2 – change in well being 3- FASB Statement of Financial Accounting Concepts No:3″ Elements Of Financial
Statemant Of Business Enterprises”, AICPA Professional Standards, paragraf 1230
15
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
• حد اکثر کردن سود تحت شرایط معین ساختار بازار :
بیانی دیگر از مفهوم، حداکثر کردن سود یا اندازه گیری کارآیی می باشد و در این مورد نیـز هیـات

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

استانداردهای حسابداری مالی((FASB این مفهوم را بکار می بـرد کـه آزمـون موفقیـت هـا (یـا
شکست های) عملیات یک واحد تجاری در بلند مدت تا اندازه ای بـه ایـن امـر بسـتگی دارد کـه
میزان وجوه نقد سرمایه گذاری شده بیشتر (کمتر) از وجوه نقدخرج شده است.1 در اقتصاد سرمایه
ثروتی است که می تواند در آینده خدماتی ارائه دهد ولی سود بر اندیشه “جریان اضافه نمـودن آن
به منظور حفظ یک سرمایه ثابت” متکی است. البتـه حفـظ مبـالغ سـرمایه گـذاری شـده در زمـره
مسئولیت های حسابداری نبوده بلکه گزارش کردن اق?می که برای انباشتن یا مصرف، در دسـترس
بوده و همچنین تغییرات آن، در محدوده کارحسابداری است .
بنابراین مساله سود واحد تجاری از بازگشت سرمایه متمایز است. حسابدار، با موضع گیـری بـرای
شناسایی سود و اندازه گیری درست آن، تغییر در سرمایه واحد تجاری را ممکن است او? بر میزان
ارزش ویژه سهامداران در هر لحظه از زمان و ثانیا بر روابط بـین سـهامداران مختلـف و دارنـدگان
اوراق قرضه و سایر ذینفعان، به عنوان هدف فعالیت های خود دنبال کند.
2-2-3مفاهیم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده کنندگان ):
مفاهیم سود در سطح عمل،به فرایندهای تصمیم گیری سرمایه گذاران و اعتبـار دهنـدگان، واکـنش
قیمت اوراق بهادار در بازار سرمایه نسبت به سود گزارش شده، تصمیمات مدیریت درباره مخـارج
سرمایه ای و واکنش مدیریت و حسابداران نسبت به سود در حسابداری مربوط می شود. در بخش
1- FASB Statement Of Financial Concepts No.1,” Objectives Of Financial Reporting
by Business Enterprises” AICPA Professional Standards Accounting Vole .3. paragraph 1210.39
16
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
های زیر به طور خ?صه، رویکرد عملی در ارتباط با سود گزارش شده مورد بررسی قرار می گیـرد
الف) سود به عنوان وسیله ای برای پیش بینی :
در بیانیه شماره یک هیات استاندارد های حسابداری مالی آمده اسـت کـه سـرمایه گـذاران ،اعتبـار
دهندگان و سایر استفاده کنندگان ع?قمندند خالص جریان ورود وجه نقد به واحـد انتفـاعی را در
دوره های آتی ارزیابی کنند، اما غالبا سود برای ارزیابی توان سود آوری، پیش بینی سود هـای آتـی
و یا ارزیابی مخاطره سرمایه گذاری، یا اعطای وام و اعتبار به واحد انتفاعی مورد استفاده قـرار مـی
دهند.1 بنابراین فرض بر این است که ارتباطی بین سود گزارش شـده و گـردش وجـه نقـد، شـامل
توزیع وجه نقد میان سهامداران، وجود دارد. بسیاری از پژوهشگران کوشش کرده اند که شـواهدی
را درباره فرض هیات استانداردهای حسـابداری مـالی، بـه شـرح بـا?، بدسـت آورنـد. برخـی از
تحقیقات در جستجوی ارقام معینی بوده انـد کـه سـرمایه گـذاران و سایراسـتفاده کننـدگان بـرای
ارزیابی آینده واحد مورد استفاده قرار می دهند. این ارقام، اصط?حا” شاخصهای خ?صه”2 نامیـده
شده اند، این شاخص ها، موفقیت یا شکست نسبی واحدانتفاعی را خ?صـه مـی کننـد. سـود هـر
سهم یکی از این شاخص هاست که در تحقیقات دانشگاهی مورد توجه بسیار بوده است(شباهنگ
ارزش جاری واحد های انتفاعی و قیمت سهام آن، به جریان آتی توزیع وجه نقد مورد انتظار میان
سهامداران بستگی دارد. بر مبنای این انتظارات، سهامداران فعلی تصمیم گیری می کنند که سـهام را
بفروشند یا نگهدارند. سهامداران بالقوه نیز تصمیم می گیرند که سهام واحد تجـاری را خریـداری
یا سرمایه خود را در جای دیگر سرمایه گذاری کنند. بنابراین انتظارات مربوط به توزیع آتـی منـابع
میان صاحبان سهام، نقش با اهمیتی در تصمیمات سرمایه گذاری ایفا می نماید. چنانچـه رابطـه ای
1- SFAC 1 Pars 43&46 2- Summary Indicators
17
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
بین سود گزارش شده و توزیع سود سهام وجود داشته باشد، ممکن است سرمایه گذاران انتظـارات
مربوط به سود های آتی واحد انتفاعی را در کانون توجه خود قرار دهند. در مورد بسیاری از واحد
های انتفاعی، اط?عات مرتبط با پیش بینی های سود در مقایسه با پیش بینی توزیع سـود سـهام در
کوتاه مدت، به منظور پیش بینی قیمت آتی سهام در بازار ،مربوط ترفرض شده است. توزیـع سـود
سهام در بلند مدت نیز مبتنی بر سود انباشته و عوامل رشد واحد انتفاعی فرض شده است. بنـابراین
انتظارات مربوط به سود های آتی توسط بسیاری از سرمایه گذاران مورد استفاده قرار می گیـرد تـا
توزیع سود سهام را در آینده پیش بینی کنند و توزیع سودسهام در آینـده نیـز عامـل بـا اهمیتـی در
تعیین قیمت سهام یا ارزش کل واحد انتفاعی محسوب می شود. دارندگان اوراق مشارکت و اعتبار
دهندگان کوتاه مدت نیز به سود های آتی واحد انتفاعی ع?قمندند. هرچـه انتظـارات سـود واحـد
انتفاعی با?تر باشد، انتظارات مربوط به بازده سا?نه و دریافت اصل وام و تسهی?ت در سررسید نیز
با?ترخواهد بود. آیا اط?ع از سود های گذشته، به پـیش بینـی سـود هـای آتـی وهمچنـین ارزش
جاری واحد انتفاعی کمک می کند ؟ در یکی از تحقیقات نتیجه گیری شده اسـت کـه سـود هـای
گذشته محاسبه شده ، بر ارزشهای تاریخی ، در مقایسه با سود های گذشته محاسبه شده بر اسـاس
ارزشهای جاری، به منظور پیش بینی ارزشـهای آتـی مناسـبتر اسـت(باکمسـتر و همکـاران .(1977
ضمنا سود های محاسبه شده به دو روش با?، نسبت به سود های محاسـبه شـده بـر مبنـای ارقـام
تعدیل شده به واسطه تغییر سطح قیمت ها، مرجح می باشد.
به هرصورت می توان انتظار داشت که پیش بینی ارزشهای آتی، جایگزین مناسبی برای مفهوم معنـا
داری از سود که در دنیای واقعی نیز اهمیت داشته وبرای تصمیم گیری سـرمایه گـذاران اط?عـاتی
مربوط باشد، محسوب گردد.
18
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
ب) تصمیم گیری مدیریت:
اگر چه صورت های مالی اساسی بدوا برای استفاده کنندگان خارج از واحد انتفاعی تهیه مـی شـود
اما حسابداران باید اط?عات ?زم برای کنترل و تصمیم گیری مناسب را نیز در اختیار مدیران قـرار
دهند. همانطور که سرمایه گذاران به گردش وجـوه نقـد مربـوط بـه توزیـع سـود سـهام در آینـده
ع?قمندند، مدیریت نیز به آنچه که انتظار می رود در آینده واقع شـود، ع?قـه دارد. چـون تصـمیم
گیری ها می تواند بر رویدادهای آتی تاثیر بگذارد، مدیریت نیز به تصمیم گیری هایی کـه دسـتیابی
به هدف های واحد انتفاعی را در مورد گردش جاری و آتـی وجـوه نقـد امکـان پـذیرمی سـازد ،
اهمیت می دهد.
ج) رویکرد بازار سرمایه:
در این بخش آثار بالقوه ارقام سود بر بورس اوراق بها دار بطور کلی مورد بررسی قرار مـی گیـرد .
در ارتباط با این موضوع، تحقیقات بسیار گسـترده و متنـوعی انجـام شـد. یافتـه هـای اصـلی ایـن
تحقیقات بسیار جالب توجه و موجب انق?ب فکری در حسابداری شده، اگـر چـه تـا کنـون آثـار
عملی نداشته است. مشاهدات مستقیم و غیر مستقیم این گونه تحقیقات پیشنهاد می کنـد کـه سـود
هر سهم گزارش شده و سود هر سهم پیش بینی شده ،اثر مستقیم بر قیمت بازار سهام دارد و مـورد
درخواست سرمایه گذاران است اگر چه فرضیه بازار کارآمد متضمن عدم امکان انتفاع اشخاص بـر
اثر داشتن این اط?عات می باشد(شباهنگ ). اولین مشاهده درباره ارتباط سود حسابداری با قیمـت
اوراق بها دار توسط آقایان بال و براون ارائه گردید(بال و براون .(1968 نتایج ایـن تحقیـق – یعنـی
نوسان قیمت اوراق بها دار همسو با نوسـان سـود حسـابداری- از آن زمـان تـا کنـون بـار هـا در
تحقیقات مختلف تایید شده است. بـه بیـان دیگـر، رفتـار بـازار سـرمایه بـه مثابـه ایـن اسـت کـه
سودحسابداری، بار و محتوای اط?عاتی دارد. به نظربرخی ممکن است ایـن نتیجـه گیـری بـدیهی
19
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
محسوب شود اما از لحاظ این که برای اولین بار شواهدی دال بر وجـود محتـوای اط?عـاتی سـود
حسابداری بدست آمده حائز اهمیت بوده است. همبستگی بـین سـود حسـابداری و قیمـت اوراق
بهادار کامل نیست.دلیل اول- برای فقدان همبستگی کامل- بکارگیری طیف وسیعی از اط?عات در
مقایسه با سود حسابذاری، توسط بازار سرمایه است. دلیـل دیگـر ایـن اسـت کـه نوسـانات سـود
حسابداری بعضا به دلیل روشها و قواعد حسابداری است که آثار اقتصادی فـوری را در بـر نـدارد.
امکان گمراهی بازار سرمایه به دلیل تغییر در روشهای حسابداری نیز موضوع تحقیقات بسیار بـوده
است. نتیجه اصلی این گونه تحقیقات نیز حاکی از این است که بازار سرمایه به آسانی (براثرتغییردر
روشهای حسابداری ) گمراه نمی شود. اگر چه استثنائاتی نیز می تواند وجود داشته باشد. بسـیار ی
از این استثنائات نیز مربوط به مواردی است که تشـخیص وجـود یـا نبـود آثـار اقتصـادی مشـکل
است(شباهنگ).
یکی از جنبه های کلیدی تحقیقات مربوط به بازار سرمایه و اثر سود حسابداری بر این بازار، وجود
یا نبود محتوای اط?عاتی ارقام سود است. ارقام به خودی خود واجد محتوای اط?عاتی نمی باشند
بلکه انحراف این ارقام از آنچه که مورد انتظار بوده است موجب انتقال اط?عات می شود.
با توجه به مطالب گفته شده، مفهومی از سود که مناسب ترین معیار گزارش عملیـات مـالی واحـد
های انتفاعی محسوب گردد، بستگی به هدف های دریافت کندگان این اط?عات دارد. مفهومی کـه
برای یک گروه مناسب تلقی می شود ممکن است برای سایر گروهها، بهترین گزینه نباشد. بنابراین
بدلیل موارد استفاده متعدد سود خالص و تنوع نیاز های اط?عاتی استفاده کننـدگان، پیشـنهاد شـده
است که سود بر مبنای چند مفهوم مناسب گزارش شود. زیرا، یک مفهوم یگانه سود ممکـن اسـت
بخشی از نیاز های چند گروه استفاده کننده را تامین کند. اما، احتمـا? دسـتیابی یکسـان بـه تمـامی
هدفها را امکان پذیر نمی سازد. به عبارت دیگر بـا آگـاهی از مفـاهیم سـود در سـطوح مختلـف و
20
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
ویژگی های سود های گزارش شده می توان پیش بینی سودهای آتی (محتوای اط?عاتی ) و ارزش
فرآیند باز خورد آنرا( این اط?عات ) تقویت نمود.
– 2-2-4 چارچوب نظری تحقیق:
ازآنجا که هر تحقیقی بر پایه و بستری از مفاهیم تئوریک و نظـری شـکل مـی گیـرد و بـدون ایـن
چارچوب پژوهش مورد نظر از پشتوانه علمی ?زم برخوردار نبوده و نتیجتـاً بـا اسـتفاده از ادبیـات
موجود فاقد اعتبار ?زم می باشد، لذا در این قسمت سعی می شود کـه چـارچوب نظـری کـه ایـن
تحقیق بر پایه آن بنا شده است، مورد بحث قرار گیرد.
پایه نظری این تحقیق بر پنج عامل کلیدی که در مجموع یک ساخت نظری یکپارچه را بـرای ایـن
رساله فراهم می سازد، بنا شده است. این عوامل که به طور مشروح در زیر مـورد بحـث قـرار مـی
گیرد، اگر چه به طور مجزا به بحث گذاشته شده است، ولی هر کدام سهمی مشخص از یک پیکـره
واحد را در این رساله به خود اختصاص می دهند.
الف) اهمیت و کاربرد پیش بینی سود :
پیش بینی سود حسابداری و تغییرات آن بعنوان یک عامل تاثیر گذار در تصمیم گیریهـای مربوطـه،
از دیرباز مورد ع?قه سرمایه گذاران، مدیران، تحلیل گران مالی، محققـین و اعتبـار دهنـدگان بـوده
است. این توجه ناشی از استفاده از سود در مدلهای ارزیابی سهام ( ارتبـاط مفـروض بـین سـود و
جریان های نقدی )، کمک به کارکرد کارآی بازار سرمایه (ارتباط مفـروض بـین تغییـرات سـود و
تغییرات قیمت سهام )، ارزیابی توان پرداخت (سود سهام ، بهره و سایر تعهدات )،ارزیابی ریسک ،
ارزیابی عملکرد واحد اقتصادی و مباشرت مدیریت، ارزیابی نحـوه انتخـاب روشـهای حسـابداری
توسط مدیریت و استفاده از پیش بینی های سود در هموار سازی سود و تحقیقات اقتصادی ،مـالی
21
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
و حسابداری می باشد. پیش بینی سود برای تصمیم گیری سودمند و مرتبط با مـدل هـای تصـمیم
گیری می باشد. که هر کدام از این موارد مختصرا در زیر مورد بحث قرار می گیرد:
الف- -1 استفاده از پیش بینی سود در مدل های ارزیابی: مدلهای ارزشیابی، عموما قیمت اوراق
بهادار شرکت را برحسب جریانات نقد آتی اندازه گیری می نمایند. مدل فیشرو مدل قیمت گذاری
دارایی سرمایه ای((CAPM نیز این مشخصه را دارا می باشد. بـرآورد جریانـات نقـد آتـی مـورد
انتظار، در این مدل ها ضروری است و چون این برآورد ها در دسـترس نمـی باشـند، از اط?عـات
جایگزین استفاده می شود. یکی از عمومی ترین جانشین ها، پیش بینی سود حسـابداری اسـت. در
واقع برخی از حسابداران معتقدند که فرایند تعهدی بودن حسابداری باعث می شود سـود جـاری،
نسبت به جریان های نقد آتی شاخص بهتری از جریانهای نقد آتی باشد. منطق حاضردر خصـوص
استفاده از سود حسابداری پیش بینی شده در مدل های ارزشیابی با تحلیل های سنتی کام? سازگار
است. برای مثال در متنی مربوط به تجزیه و تحلیل سـنتی سـرمایه گـذاری، گراهـام، داد و کوتـل
چنین بیان می کنند که:
” در حال حاضر، مهمترین عامل برای تعیین ارزش سهام ایـن اسـت کـه بتـوانیم، متوسـط
قدرت سود آوری آتی را بدست آوریم. یعنی متوسط سود یک دوره معین در آینده را تخمـین
بزنیم. پس برای تعیین ارزش ذاتی سهام بایستی ابتدا ین قدرت سود آوری را پیش بینی کنیم و
سپس آنرا با یک نرخ مناسب تنزل کنیم”( گراهام، داد و کوتل.(1962
نه تنها حسابداران ،بلکه اقتصاد دانان نیز در مدلهای ارزشـیابی خـود از سـود حسـابداری بعنـوان
جانشینی برای جریانات نقدی استفاده می کنند .برای مثال مـی تـوان بـه مودیلیـانی و میلـر اشـاره
داشت که فراوان در کتب و مقا?ت مالی تکرار شده است.
22
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
الف- -2 کمک سود پیش بینی شده به کارکرد کارای بازار سرمایه: بطور خ?صه بررسی مـدل
های ارزیابی شرکت و سهام نشان می دهد که سود پیش بینی شـده بـه نـوعی اصـلی تـرین متغیـر
توضیحی قیمت دارایی های سرمایه ای می باشد. سود از طریق ع?مت دهـی در خصـوص نحـوه
تخصیص منابع، به کارکرد بازار سرمایه(کارآیی تخصیصی) کمک مـی کنـد و نـوعی راهنمـا بـرای
سرمایه گذاری و تصمیم گیری است.
الف- -3 ارزیابی توان پرداخت: با توجه به این که سود جایگزینی برای پیش بینـی جریـان هـای
نقدی می باشد، پیش بینی سود برای ارزیابی توان پرداخت سود سهام، هزینه های مـالی، مالیـات و
تعهدات سودمند است.از ارقام سود به عنوان راهنمایی جهت تدوین سیاست های مربوط به تقسیم
سود وسرمایه گذاری شرکت نیز استفاده می شود.
الف–4 ارزیابی عملکرد واحدهای اقتصادی و مباشرت مدیران: با توجه به جـدایی مـدیریت و
مالکیت، یکی از معیارهای مهم ارزیابی کارایی ونحوه استفاده از منابع و وظیفه مباشـرت مـدیریت،
مقایسه سود واقعی و پیش بینی شده می باشد. تصمیمات و اقدامات مـدیریت و پرداخـت پـاداش
اغلب در قالب ارقام سود بیان می شود و علی رغم ایراداتی که به سود حسابداری وارد مـی شـود،
هنوز جایگزین مناسبی برای آن ارائه نشده است.
الف–5 تبیین نحوه انتخاب خط مشی های حسابداری توسط مدیریت: گوردن با این فرض کـه
پاداش مدیران بستگی به قیمت سهام دارد، نتیجه گرفت که مـدیران روش هـای حسـابداری را کـه
باعـث افـزایش سـود و نـرخ رشـد آن و کـاهش واریـانس تغییـرات سـود شـود، انتخـاب مـی
کننــد(گــوردون.(1962 بنــا بــراین مــدیران از طریــق انتخــاب روش هــای حســابداری، ســود را
23
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
هموار(مدیریت) می کنند. به هر حال در تئوری اثباتی حسابداری فرضیه های دیگـری نیـز در ایـن
خصوص وجود دارد.
الف–6 ارزیابی اثرات اقتصادی استانداردهای حسابداری: پیش بینی رفتـار سـود در پاسـخ بـه
استانداردهای جدید به عنوان یکی از روش های ارزیابی استانداردهای حسابداری می باشد کـه بـه
طور گسترده مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.1
الف–7 استفاده از پیش بینی سود در تحقیق ها: در بسیاری از پژوهش هـای اقتصـادی، مـالی و
حسابداری از مدل هایی استفاده می شود که پیش بینی سود به عنوان یکی از متغیرهای اصلی مورد
نیاز می باشد. ایجاد و توسعه یک مدل بهتر از انتظارهای سود به نحـوی کـه انعکاسـی از توقعـات
بازار باشد باعث افزایش اعتبار نتایج پژوهش خواهد شد.
ب) اهداف پیش بینی های سود:
گزارش کمیته تروب?د1 به دنبال بررسی افشاء اط?عاتی بود که به ” پیش بینی، مقایسـه و ارزیـابی
جریانات نقد ” و ” قضاوت در مورد توانایی مدیریت برای تخصیص بهینه منابع شرکت ” کمک
می نماید. نتایج این مطالعه بیانگر این مطلب است کـه ” پیش بینی های مالی، هنگامی که قابلیت
اتکا پیش بینی های مالی استفاده کنندگان را افزایش می دهنـد، مـی بایسـت افشـاء شـوند. “
گزارش دیگری که در انگلیس تهیه شده است، با نتیجه ای مشابه، بیان می دارد کـه گـزارش هـای

مالی شرکت ها می بایست شامل سطح مناسبی از ” گزارش جنبه هـای احتمـال سـود هـای آتـی ،
سطوح سرمایه گذاری و استخدامی ” باشد.2 بطور کلی مناسب بنظر می رسد که گزارش پیش بینـی
سود توسط شرکت ها، شامل سه عنصر اصلی ذیل باشند:
1 – R.M. Trueblood 2- The Corporate Report, 1975, para.6.5, p. 48
24
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
نخست : ارائه برآوردی معقول و منطقی از سـود آوری آتـی شـرکت بـه اسـتفاده کننـدگان جهـت
ارزیابی اوضاع مالی شرکت.
دوم : ارائه ابزارهای ?زم به استفاده کنندگان برای ارزیابی منطقی اط?عات افشاء شده. ارائـه پـیش
بینی های سود همراه با ابزار های ?زم جهت ارزیابی منطقی این پیش بینی ها، مسئله ای است کـه
امروزه در گزارشهای مالی، بسـیار مـورد توجـه قـرار گرفتـه اسـت. بـرای مثـال کمیتـه تحقیقـات
حسابداری انجمن حسابداران خبره کانادا، اظهار می دارد: 1
” روشهای حسابداری یک شرکت، وضعیت مالی را که در صورت هـای مـالی آن انعکـاس
یافته است، تحت تاثیر قرار می دهد. بنا براین، افشاء روشهای حسابداری بکار گرفته شـده در
یک موسسه مورد تاکید هدف سودمندی صورت های مالی قرار می گیرد.”
اصول حسابداری، روشها و فرایند ها ممکن است از یک صنعت به صنعت دیگر فرق کنـد و نمـی
توان فرض نمود، استفاده کننده صورت های مالی با این تفاوت هاآشنا است. بدین ترتیب، استفاده
کنندگان پیش بینی های سود می بایست، از مبانی تهیه و ارائه این پیش بینی ها مطلع گردند.
سوم: ارائه و افشای اط?عات تا جایی که توانایی شرکت را برای دستیابی به اهداف پیش بینی شده
اش به مخاطره نیاندازد، مجاز خواهد بود.
ج) استفاده کنندگان پیش بینی سود:
یکی از اهداف اصلی حسابداری ارائه اط?عاتی است که بتوان با استفاده از آن رویـدادهای تجـاری
آینده را پیش بینی کرد. از دیدگاه روش مبتنی بر پـیش بینـی، بـرای تـدوین و ارائـه یـک تئـوری
حسابداری باید روشها ی گوناگون حسابداری را، از نظر توانایی آنها جهت پیش بینـی رویـدادهای
3- Accounting Research Committee, CICA Hand book, paras.1505.03
25
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
اقتصادی یا تجاری، ارزیابی کرد. بطور کلی شاخص سودمندی در پیش بینی عبارت است از رابطـه
احتمالی بین رویدادهای اقتصادی مورد نظر تصمیم گیرنده و متغیر های پیش بینی کننده مربوطـه،
که تا حدی، از اط?عات حسابداری نشات می گیرد. انجمن های حرفه ای حسابداری در برخی از
کشور ها در جستجوی یافتن مبانی رضایتبخشی برای تهیه و ارائه پیش بینی های مالی شامل پـیش
بینی نتایج عملیات آتی می باشند. اما مشکل اساسی همواره این بوده کـه چنـین اط?عـاتی چگونـه
تهیه و در دسترس استفاده کنندگان قرار گیرد، به نحوی که گمراه کننـده نباشـد. در سـال1972، در
تحقیق جامعی که توسـط انجمـن حسـابداران خبـره کانـادا1 انجـام شـده، اسـکینر هـدف اصـلی
حسابداری را” انتقال اط?عات مربوطه نسبت به نیاز های استفاده کنندگان ” بیـان مـی دارد.2 در
همین زمان این انجمن در گزارشی از چشم انداز حسابداری درسـال 2000، ” مسـئولیت پـذیری “
حرفه را در سطح جامعه در زمینه اندازه گیری و انتقال اط?عات مربوط، جهـت تخصـیص و بکـار
گیری مطلوب منابع، می پذیرد. در 1973 نیز یک گـروه تحقیقـاتی از انجمـن حسـابداران رسـمی
آمریکا3 و به سرپرستی تروب?د4 اظهار داشت که “هدف اصلی صورت های مالی ارائه اط?عات
مفید برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی اسـت ” سـال 1975 کمیتـه نظـارت بـر اسـتاندارد هـای
حسابداری انگلیس بیان داشـت: ” بعنوان یک دیدگاه اساسی، گزارشهای ارائه شده از سـوی
شرکت ها می بایست تا حد امکان، نیاز اط?عاتی استفاده کننـدگان را بـرآورده سـازند.5″ در
همه این بیانیه ها، اهداف گزارشهای مالی شـامل ارکـان عمـومی معـین اسـت. همگـی، گـزارش “
1- CICA, Canadian Institute Of Chartered Accountants 2- R. M. Skinner, p .304 3- AICPA, Accounting Institute Of Certified Puplic Accountants 4- R. M. Trueblood
5- United Kingdom Accounting Standards Steering Committee Institute Of Chartered Accounting in England an Wales, 1975,p.15
26
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
اط?عات ” را مورد بحث قرار داده و بر ارائه اط?عات ” سودمند ” و ” مربوط ” تاکید دارند که در
جهت ” تخصیص کارا واستفاده اثر بخش از منابع ” ، ” اتخـاذ تصـمیمات ” و ” قضـاوت در مـورد
عملکرد مدیریت ” مفید واقع شوند.
این گروه از تحقیقات همچنین، مستقیما یا به طور غیر مستقیم به استفاده کنندگان اط?عـات مـالی
اشاره می کنند. این استفاده کنندگان در یکی از سه گروه ذیل قرار می گیرند.
ج–1 گروه استفاده کنندگان دارای امتیاز، از قبیل ممیزین مالیاتی، سازمانهای نظـارت و بازرسـی
دولتی، بانکها و سایر موسسات اعتباری.
ج–2 گروه سهامداران، اعم از سهامداران گذشته، حال و آینده و مشاوران آنان
ج–3 گروه ذینفعان ویژه، مثل رقبا با گروههای اعتبار دهنده و سایر ذینفعان اقتصـادی کـه تحـت
تاثیرافشای اط?عات قرار دارند.
البته، نظر هر یک از گروه ها با نیاز های اط?عاتی مخصوص به خود، نسبت به مسئله پـیش بینـی
سود می تواند متفاوت باشد.
د- ویژگی ها و روش های پیش بینی سود:
د–1 ویژگیهای سود
اسکینر در تحقیقی درباره اصول حسابداری کانادا ویژگی های اط?عـات حسـابداری منتشـر شـده
برای استفاده کندگان را مختصرا شرح می دهد. او اظهار می دارد که : ” این اط?عـات مـی بایسـت
قابل اتکا بوده، بگونه ای موثر به استفاده کنندگان منتقـل شـده و در ضـمن مقـرون بـه صـرفه نیـز
باشند.” اسکینر این نکته را متذکر می شود که ” اط?عات برای قابلیت اتکـاء داشـتن مـی بایسـت
قابل اندازه گیری و قابل تاکید باشند و برای اینکه اط?عات بگونه ای موثر انتقال یابد، بایدعاری از
27
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
هر گونه جانبداری، کمیت پذیری، افشاء کامل، ساده و به موقع باشند و بـا?خره بـرای مقـرون بـه
صرفه بودن، اط?عات می بایست از نظر تهیه عملی باشند.”
بطور کلی همین ویژگیهابرای صورتهای مالی نیز ارائه می شوند، که می بایسـت بطـور ویـژه بـرای
انتشار پیش بینی های سود بکار برده شوند. اگر چه مطالعات انجام شده در کانادا و آمریکا در زمینه
ویژگیهای اط?عات حسابداری نشان داده است که قابلیت اثبات جزو این ویژگـی هـا مـی باشـند،
ولی این یکی از ویژگی هایی است که پیش بینی های سود ندارند. چرا که با توجه به ماهیت پیش
بینی سود که در واقع بر اساس معیار ذهنی از رویدادهای آتی تهیه شـده اسـت، نمـی توانـد مـورد
رسیدگی و ردیابی قرار گیرد. البته اگرچه پیش بینی سود غیر قابل رسیدگی یا اثبات می باشد، ولـی
می بایست قابلیت تایید داشته باشد. خ?صه این که یک پیش بینی مناسب سود می بایست، عـاری
از جانبداری، قابل تایید، مربوط، کمیت پذیر، کامل، قابلیت مقایسه، قابل فهـم، بـه موقـع و عملـی
بودن از نظر تهیه و ” مقرون به صرفه” باشد.
د–2 روشهای پیش بینی :
روشهای پیش بینی به دوگروه اصلی روشهای کیفی و روشهای کمی طبقه بندی می شود.
د–1-2 روشهای کیفی : در این روشها از نظر ها و عقاید صاحب نظران برای پیش بینی اسـتفاده
می شود. نحوه پیش بینی شامل برازش منحنی ذهنی، روش دلفی، مقایسه تکنولوژی مستقل زمانی،
روشهای تقابلی، درخت مرتبط(مناسب) و روش مرفولوژیکی می باشد. پیش بینی های سود که بـر
اساس اجماع تحلیل گران مالی ارائه می شود، در این گروه طبقه بندی می شود.
د–2-2 روشهای کمی : این روشها زمانی استفاده مـی شـود کـه داده هـای مربـوط بـه گذشـته
موجود باشد. مدل های کمی پیش بینی به دو نوع مدلهای تـک متغیـره و مـدل هـای چنـد متغیـره
28
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
تقسیم می شوند. این مدلها براساس روشها و تکنیک های مختلف آمـاری بـرازش مـی گردنـد. در
مدلهای تک متغیره تنها بر اساس الگوی تاریخی یک متغیر مستقل ، متغیر وابسته پـیش بینـی مـی
شود. در مدل های چند متغیره با فرض تداوم الگوی تاریخی در آینده و با اسـتفاده از روابـط بـین
متغیر مورد نظر و سایر متغیر ها، ارزش آتی متغیر وابسته پیش بینی می شود.
روش های پیش بینی را به لحاظ آماری می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد(هانک،ریتسچ.(1992
د–1-2-2 روشهای پیش بینی هموار سازی نمایی: این تکنیک برای میانگین گیری اثرات متغیر
تصادفی استفاده می شود و سری های هموار شده، سـری هـایی از میـانگین اسـت کـه بـر اسـاس
اط?عات موجود گذشته محاسبه گردیده است. روش های زیر در این گروه قرار می گیرند:
• روش هموار سازی ساده براون
• روش هموار سازی خطی براون
• روش هموار سازی درجه دوم براون
• روش هموار سازی نمایی دوبل
• روش هموار سازی دوبل با روند خطی
• روش هموار سازی نمایی تطبیقی
• روش هموار سازی هالت
هر یک از این روشها بایستی با توجه به مفروضات و ساختار خاص داده ها به کاررود.
د–2-2-2 روشهای تجزیه و تحلیل روند: در این روش هدف تعیین روند هـایی اسـت کـه داده
های سری زمانی با آن منطبق می باشد. روشهای تحلیل روندشامل:
• روند خطی
29
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
• روند درجه دو
• روند لگاریتمی
• رونددرجه سه
• تابع ترکیبی
• تابع توانی
• تابع نمایی
• تابع رشد
• تابع روند معکوس
می باشد.
د–3-2-2 مدل های باکس -جنکینس :1(ARIMA) این مدل هـای تخصصـی، متغیـر هـای
مستقل را کامل در پیش بینی نادیده می گیرد. چنانچه سری های زمانی مشاهدات گذشته وابسته یـا
مرتبط به یکدیگر باشند، این روش مناسب است.
این سه روش، زمانی که متغیر ها پیوسته می باشند و هـدف پـیش بینـی نقطـه ای اسـت، مناسـب
هستند چنانچه متغیر وابسته اسمی تعریف شود، روش های آماری دیگری به شرح زیر بـرای پـیش
بینی بایستی استفاده شود.
د–4-2-2تجربه و تحلیل تمایزی: این روش مانند رگرسیون چند متغیری اسـت و زمـانی مفیـد
است که متغیر وابسته به صورت طبقه ای و منعکس کننده یک گروه مجزا یا گسسته باشد. در ایـن
روش یک معادله خطی، برآورد ارزش تک تک متغیر ها را تبدیل به یک نمره Z می نماید. در ایـن
1–Atuo Regressive Integrated Moving Average
30
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
روش فرض می شود که متغیر ها کام? مستقل و توزیع آن ها نرمال و ماتریس کوواریانس گروه ها
یکسان است.
د–5-2-2 تجزیه و تحلیل ?جیت: ?جیت یک مدل احتمالی شرطی است که با توجه بـه ارزش
متغیر های مستقل مشاهده شده، مشخص می کند که هر مشاهده متعلق به کدام گروه معین اسـت.
?جیت محدودیت های آماری کمتری دارد و بر خ?ف تجزیه و تحلیل تمایزی نیـازی نیسـت کـه
داده ها توزیع نرمال داشته باشند، یا ماتریس کوواریانس گروهها مساوی باشند. نتیجـه پـیش بینـی
این مدل ها به صورت احتمال بین صفر و یک ارائه می شود. مث? در خصوص پیش بینـی افـزایش
یا کاهش سود، مقدار احتمال بیش از 0,5 به عنوان افزایش و کمتر از آن بـه عنـوان کـاهش سـود ،
تلقی می شود.
ع?وه بر مدلهای عمومی با?، مدلهای خاص دیگری که برای موقعیت های خاص طراحی شده اند،
نیز توسعه یافته اند که برخی ازآنها عبارتند از:
د–6-2-2 مدل های مارتینگل: در این مدل انتظارات به صورت تصادفی از یـک دوره بـه دوره
دیگر تغییر می کند و هیچ الگوی سیستماتیک یا روندی از سری های زمانی متغیر وابسـته مشـاهده
نمی شود در نتیجه پیش بینی بر اساس آخرین مشاهده گذشته صورت می گیرد. ایـن مـدل هـا بـه
عنوان مدل های گشت تصادفی شناخته می شوند. امکان دارد یک فرایند مارتینگـل بـا یـک رونـد
سیستماتیک با رانش1 ترکیب شود. چنین فرایندی را مارتینگل فرعی می نامند.
د–7-2-2 مدل روند اسمی : در این مدل فرض می شود تغییرات متغیر هماننـد تغییـرات سـال
قبل آن می باشد .
1- Drift
31
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
د–8-2-2 مدل معکوس (برگشت) : در این مدل فرض می شود، تغییرات متغیر عکس تغییرات
سال قبل آن می باشد.
در انواع تحقیق های مورد بررسی، بر حسب شرایط تحقیق و وضـعیت متغیرهـا و نظـر محقـق، از
انواع مدلهای ذکر شده استفاده شده است.
ه ) اجزای تشکیل دهنده سود:
بر اساس توصیفی از پیش بینی های سود در انگلیس، ادبیات مربوط و انجمن هـای ذیصـ?ح، هـر
پیش بینی سود، دارای سه رکن اصلی بقرار زیر می باشد:
• اط?عات مالی خاص مثل در آمد ها، سود ها و سود هر سهم (EPS)
• اط?عاتی در باره مفروضات- مبنایی که پیش بینی بر اساس آن انجام شده است .
• سایر اط?عات مربوط در تهیه پیش بینی سود -مثل تغییرات در کاربرد اصول حسابداری
ه–1 اط?عات مالی خاص:
در حالیکه بنظر می رسد در مورد اط?عات موجود در پیش بینی سـود اجمـاع کلـی وجـود داشـته
باشد، اخت?ف نظر هایی نیز بر سر میزان اط?عاتی که می بایست ارائه شود، وجود دارد.
بسیاری برا ین باورندکه پیش بینی سود باید بصورت خ?صه و مختصر افشاء شود. در مقابل برخی
عقیده دارند که پیش بینی سود باید شامل اط?عات جزئی تر و کامـل- مشـابه آنچـه کـه در مـورد
صورت های مالی صورت می گیرد- باشد. همچنین گروهی که به افشاء محـدود معتقدنـد، عقیـده
دارند که افشاء پیش بینی سود بـا جزئیـات کامـل موجـب سـر درگمـی اسـتفاده کننـده همـراه بـا
صورتهای مالی- خصوصـا اگـر پـیش بینـی سـود بـه همـان شـکل و نحـوه صـورت سـود ارائـه
32
فصل دوم- ادبیات وپیشینه ?قیق
شود_خواهد شد. اگر چه اغلب طرفداران افشاء کامل جزئیات پیش بینی سود نیز موافقند که ایـن
گزارش باید به روشنی از صورت های مالی تفکیک گردد.
محدود بودن افشاء اط?عات مالی تنها به رقم سود خالص، با اهداف بیـان شـده بـرای پـیش بینـی
سود_ مبنی بر اینکه پیش بینی سود باید همراه با سایر اط?عات به استفاده کنندگان در ارزیابی شان
از وضعیت آتی شرکت کمک نموده و امکان ارزیابی منطقی استفاده کننده درباره پیش بینـی انجـام
شده را فراهم آورد_ مغایر خواهد بود.
ه–2 مفروضات به کار رفته:
دومین جزء تشکیل دهنده پیش بینی سود مفروضاتی است که پیش بینی بر اساس آنها شکل گرفته
است. در این زمینه یک اخت?ف نظر اساسی وجود دارد. برخی معقدند بایـد مفروضـات اساسـی و
مهم افشاء شوند و برخی دیگر اعتقاد دارند که این مفروضات نمی تواند به روشی افشاء شوند کـه
به استفاده کنندگان کمک کنند بدون اینکه به توانایی شـرکت در دسـتیابی بـه اهـدافش لطمـه وارد
نمایند. با توجه به د?یل هر دو گروه، باید به دنبال نقطه تعـادلی بـرای افشـاگری مفروضـات بـود.
بویژه اینکه ایجاد شرایط ?زم برای ارزیابی منطقی از پیش بینی سود توسط استفاده کننـدگان، یکـی
از اهداف ارائه شده برای پیش بینی سود می باشد. پیش بینـی سـود نتیجـه یـک فرآینـد بـرآورد و
تخمین است _ نه تخمین آنچه که در آینده تحقق خواهد یافت _ یک پیش بینی منطقی از سود بـه
مفروضاتی که بر اساس آن تهیه شده است بستگی خواهد داشت و اگر استفاده کننـدگان ، ارزیـابی
کنندگان معقول و منطقی هستند، پس می بایست به مفروضات دسترسی داشـته باشـند. مفروضـات
نیز می تواند به روشهایی افشاء شود که در عین حالیکه به استفاده کنندگان امکان ارزیابی منطقی از

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید